İnatçı Çocuk ve Baş Etme Yolları
Yazar: Layza OVADYA, Uzman Psikolog - Eğitim Danışmanı   

Çocuğunuz sözünüzü dinlemiyor, kendi bildiğini okuyor, kendi istediğini yapıyor, kendi yönetmek için elinden geleni yapıyor ve dediğim dedik davranıyor. Bu davranışlar size tanıdık mı geliyor? Kendinizi çaresiz mi hissettiriyor?

Çocukların bağımsız olduklarını fark etmeye başlamaları ve keşfetmeye olan merakları inatçılıklarını tetikler. Çocuğun gelişiminde, yürümeye başlamak, keşfetmeye, ellemeye donanımlı hale gelmek, sınırları aşabilmek bir dönüm noktasıdır. Devamlı hareket halinde olması ile birlikte, zorla ve açıklama yapılmadan konan yasaklara ya aşırı uyum sağlar (ki, baskıcı eğitim yöntemi onda ürkekliğin, pasifliğin ve özgüven eksikliğinin tohumlarının atılmasına sebep olabilir) ya da bağımsızlığının keyfini yaşamak için size direnebilir.

Çocuğun ayrı bir kişi olduğunu fark etmeden davrandığınızı unutabilirsiniz. Size zorla ve açıklama yapılmadan bir şeyler yaptırılmaya çalışılsa kendi tepkinizin ne olacağını hiç düşündünüz mü? Çocuğunuzla uyumlu bir ilişkiniz olabilmesi için onun gelişimine doğru destek vermelisiniz. Bunu yapabilmek için onun sizden farklı olduğunu, kendi düşünceleri, duyguları ve istekleri olduğunu unutmadan sınırlarınızı ve kurallarınızı koymayı unutmayın.

18. aydan itibaren, odak noktasının kendisi olduğunun farkındalığıyla, işler istediği gibi gelişmezse sinirlenir, başkalarının kendinden farklı istekleri de olabileceğini anlayamaz. Başka çocuklarla bir araya geldiğinde kızdığında itebilir veya ısırabilir. Böyle bir durumla karşılaştığınızda hemen müdahale edip, durdurmalısınız. Sizi ya da başkasını ısırdığında veya vurduğunda, çok kısa bir açıklama yapıp onu olduğu ortamdan uzaklaştırın. Sakinleşene kadar onunla birlikte kalın, sizi yumuşatmak adına yapacağı komik davranışları hemen görüp yumuşayarak teslim olmayın (devamı gelecektir), kızgınlığınızı vücut dilinizle belirtin. Bu, davranışını durdurmak yerine, yaptığının doğru olduğunu düşündürtebilir. Çoğunlukla ısırma kısa bir dönem sürerken, vurma daha uzun süre devam edebilir. Kendini ifade etmeyi öğrendikçe, tavır konduğunu gördükçe bu davranış azalacaktır.

Çocuklarda 18-30 ay arası bir sürede gelişen inatlaşma, ilk 3 sene içindeki en zor, en heyecanlı ve belki de tarzınızı sınama açısından en ilginç dönem olarak görülebilir. Her dediğinize hayır diyerek, kendi bağımsızlıklarını ve güçlerini sınamak ve size ne kadar önemli olduklarını göstermek için sınırlarınızı zorlarlar. Bilinçli ve farkındalığı yüksek anne-baba olmanın keyfini çıkarıp, çocuğunuzun bağımsızlığı için hem cesaretlendirilmeye hem de disipline ve yönlendirilmeye ihtiyacı olduğunu unutmayın.

Sınırlar ve kurallar net olarak belirlendiğinde, her zaman tutarlı ve kararlı olarak uygulandığında, çocuklar o kurallarla yaşamayı öğrenirler. Özellikle bu dönemde, her konuda inatlaşmadan, az fakat geri dönüş yapmayacağınız kurallar koymanızda fayda var. Örneğin çocuğunuz, o gün için eşofman giymek üzere ısrar ediyorsa (ya baştan inatlaşmadan izin verin ya da 'hayır' dediyseniz sonuna kadar kararlı kalın) taviz verebilirsiniz fakat araba koltuğunda kemerinin bağlanmaması için hırçınlık yapıp inatlaştığında, sakinliğinizi koruyarak eve geri dönüp kuralınızı hatırlatarak bu şekilde çıkılamayacağını gösterebilirsiniz. İstediği bir şeyi yapmadınız diye çocuk sizi daha az sevmez. Kıyamama duygusuyla yaklaştığınız sürece ona yarardan çok zararınız dokunacağını unutmayın.

Çocuğunuzun inatlaşması ve huysuzluğuyla başa çıkmanın sihirli bir formülü yoktur, fakat duyarlı ve tedbirli yaklaşımla bu dönemi daha az sıkıntılı atlatabilmeniz için bazı önerilerde bulunulabilir:

  • Kararlı olduğunuzu hissettirin, dengeli davranın, özellikle anne ve baba olarak paralel yaklaştığınızı gösterin.
  • Körükleyecek davranışları önceden sezmeye ve önlem almaya çalışın.
  • İnatlaşarak huysuzluk yaptığında ilgi göstermeyin, sakinleştiğinde ilgi gösterin.
  • "Hayır" kelimesini kullanmamaya çalışarak, beklentinizi anlatın ("hayır, çiçekleri kopartma" yerine "çiçekleri koruyacağını biliyorum, aferin" gibi).
  • Kendini sözel olarak ifade etmesi için destekleyin, siz de model olun. Amacınızın kimin güçlü kimin güçsüz olduğunu kanıtlamak olmadığını hissettirin.
  • Kalabalık bir yerde tutturma, inat ve huysuzluk olduğunda, herkesin size baktığını düşünerek geri adım atmayın, olduğunuz ortamdan uzaklaşın ("sakinleşene kadar arabada bekleyeceğiz" gibi).
  • Dikkatini başka bir noktaya çekmeye çalışın. Bu durum pazarlık yapmak olarak anlaşılmamalı.
  • Kendi yapmak istediği işlerde destekleyin (giyinmek, yemek...)
  • Aynı takımda olduğunuzu hissettirin, rakip değil.
  • Kuralların sürekliliğini sağlayamadığınızı düşünüyorsanız, kuralları koyarken kendinizi suçlu hissederek geri adım attığınızın farkındaysanız, eşinizle tutarsız ve farklı yaklaşımları benimsediyseniz, öfke krizleri kendine zarar verecek duruma geldiyse, ebeveynlik felsefenizi yeniden gözden geçirerek, bir uzmandan yardım almakta fayda olacaktır.

    Çocukların gelişiminde çok doğal olan inatlaşmanın, anne-baba olarak çocuğunuzla aranızda bir iletişimsizliğin başlangıcı olmasına izin vermeyin.

     

    Sayfa 40-42

    Ekler:
    DosyaAçıklama
    Bu dosyayı indir (inatci_cocuk_ve_bas_etme_yollari.pdf)inatci_cocuk_ve_bas_etme_yollari.pdfİnatçı Çocuk ve Baş Etme Yolları
     

    DUYURULAR

    Sosyal Beceri Geliştirme Grup Çalışması

    Merkezimizde, 15 Mart 2014 Cumartesi günü, 5 - 7 yaş grubundaki çocuklara yönelik, 10 hafta boyunca sürecek olan Sosyal Beceri Geliştirme Gurubu başlatılacaktır. Guruba katılacak çocuklar... » devamı

    EkipNormaRazon uzmanları ile Anne-baba sohbetleri dizisi

    Velilerimizden gelen talepler doğrultusunda konularımız ve tarihleri aşağıdaki gibi belirlenmiştir. 1) Konu: Ergen Anne-Babası Olmak Konuşmacı: Uzman Klinik Psikolog Zeren Okçuoğlu Kad... » devamı

    Facebook ve Twitter sayfası açılmıştır!

    Facebook ve Twitter sayfası açılmıştır! ... » devamı

    MAKALELER

    Sevgi Aktarımı

    Her anne-baba çocuğunu sever; hem de canından çok. En büyük isteği de onun mutlu olmasıdır. Ancak çocuğunuzu çok sevmeniz demek onun, her ... » devamı

    Okul Seçme Sendromu

    Bilinçli anne-babalar haklı olarak okul seçiminde epey bir zorlanıyorlar. Belki de çocuğun yaşamında verilecek en büyük kararlardan biri. Ba... » devamı

    Cocuk Psikoloğuna Neden İhtiyaç Duyulur

    Anne-baba olmak geri dönüşü olmayan bir yolculuğa çıkmak demek.  Bu yolculuk içerinde, isteyerek veya istemeyerek uğranılan her limanın, ... » devamı

    Çocuklarda Empati Nasıl Geliştirilir

    Empati nedir? Başkasının benden farklı olduğunu bilmek Başkasının benden farklı düşünebileceğini ve hissedebileceğini anlamak Mutl... » devamı

    Boşanmış Anne Babanın Çocuğu Olmak

    Anne ve baba boşandığında çocuk bununla nasıl başa çıkar? Çocuğa yaklaşım nasıl olmalıdır? Boşanma öncesi Çatışmalarda... ... » devamı

    Çocuğun Yaşamında Oyun ve Doğal Oyun Materyeli

    Okul öncesi dönemde çocuğun en önemli uğraşı oyun, en ciddi işi yine oyundur. Oyun, sinir sistemini uyaran, kas sistemini geliştiren, zihin... » devamı

    2 Yaş Sendromu Nedir?

    Çocukların,  1,5 yaşından 3,5yaşına kadar devam eden  bağımsızlaşma dönemi sürecidir.  Çocuklar bu dönemde anne-babanın kontrolünde... » devamı

    Konuşmayı Geliştirme

    Doğar doğmaz çocuğunuzla konuşmaya başlayın, çünkü ilk 3 yıl dil gelişimi için kritik dönemdir. Yenidoğan bebekler insan sesine zaten a... » devamı

    Erken Ergenlik

    Ergenlik dönemi 11-12 yaşlarında başlayıp yirmili yaşların başına kadar süren, hızlı bedensel, ruhsal, sosyal değişiklikleri içeren dö... » devamı

    Çocuklarımızın Karneleri

    Çocuklarınız sizin çocuklarınız değildir. Onlar kendini özleyen hayatın oğulları ve kızlarıdır. Onlar sizin vasıtanızla gelir, ama... » devamı

    Eyvah! Ödev Zamanı

    Keyifli ve stresten uzak geçen, uzun bir yaz tatilinden sonra okulların başlamasıyla pek çok görev ve sorumluluklar da başlayacaktır. Haklı o... » devamı

    Gençler, Teknoloji ve Değişen Sosyal Dengeler

    Teknolojinin gelişimi ve kullanımı bütün dünyada büyük bir kültürel değişim başlattı. Yaşamımızdaki bu geriye dönüşü olmayan de... » devamı

    Eyvah! Çocuğum Hırsız mı?

    Çocuklar, yaşları ilerledikçe fiziksel olarak büyük bir hızla gelişirken ruhsal olarak da yaşlarına uygun olarak değişimler gösterirler. ... » devamı

    Sag beyin: Bebeğin sosyal becerilerinin gelişimi

    BEBEĞİN BEYNİ Gebe kalındıktan birkaç hafta sonra, beyin hücreleri dakikada 250'şer bin tane olmak üzere hızla artmaya başlar. Bebek do... » devamı

    Her Öğrencinin Dileği Başarı

    Okul başarısı, ülkemizde, okulların açıldığı günden itibaren en çok konuşulan konulardan biri haline gelir. Çocuğu okula giden her aile... » devamı

    AYIN KONUSU

    Çocuk ve Spor
    Ditsa ALATON, Eğt.Dan.-Psikolog
    Ergenlik, bireyin bedensel, ruhsal ve toplumsal dönüşümler yaşadığı, büyüme ve gelişmenin hızlı hareket ettiği zorlu bir süreçtir. Bireyselleşme ve kimlik oluşumunu sağlayacak bu değişiklikler ergenin bedenini ve ruhsallığını yorar. Hızlı beden gelişimini, artan beden enerjisini, uyanmaya başlayan cinsel farkındalığı yaşayan ergen şaşkındır, sarsılmıştır. Bozulan denge ile baş etmeye çalışan ergen, bu dönemde, kendini ifade edebilmek için sıklıkla bedenini kullanır.